Καρκίνος Mαστού


ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ


Το γυναικείο στήθος, έδινε και θα συνεχίσει να δίνει το στίγμα των κοινωνικών αξιών. Από την εικονογραφία της Μαντόνα σε θηλασμό, που για πρώτη φορά παρουσιάστηκε στην Ιταλία τον δέκατο τέταρτο αιώνα, έως το δέκατο έκτο και δέκατο έβδομο στην νότια και βόρεια Ευρώπη όπου σε αναρίθμητους πίνακες και ποιήματα η ερωτική ικανότητα του στήθους ήρθε να επισκιάσει τις μητρικές και ιερές σημασίες του. Από την ολλανδική δημοκρατία του δεκάτου έβδομου αιώνα όπου πίστευαν ότι η γαλακτοφόρος μητέρα προνοεί για το παιδί της συμβάλλοντας σημαντικά στη συνολική ευημερία της κοινότητας, έως τη δημιουργία του μητρικού θηλασμού και του γυναικείου στήθους ως αναπόσπαστου κομματιού της Γαλλικής επανάστασης, σήμα κατατεθέν της Δημοκρατίας ως γυμνόστηθη ικανή να θηλάσει τους πολίτες της.

Οι γυναίκες υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν τα ισχυρά νοήματα που τα στήθη φέρουν ως ζωοδότες και καταστροφείς. Από τη μια πλευρά, τα στήθη συνδέονται με τη μεταμόρφωση του κοριτσιού σε γυναίκα, με την ερωτική απόλαυση και με το θηλασμό. Από την άλλη η σύνδεσή τους με τον καρκίνο και την αβεβαιότητα στη σημερινή μας εποχή ολοένα και αυξάνεται.

Το ίδιο συμβαίνει και με την επιστήμη μας. Εξελίχθηκε και μεταμορφώθηκε στο πέρασμα των χρόνων. Πάντα προς όφελος της γυναίκας και της επιβίωσής της. Πάντα προσπαθώντας να διατηρήσει αυτό το τόσο σημαντικό στίγμα των κοινωνικών αξιών. Αυτό που έχει ενδυθεί θρησκευτικούς, ερωτικούς, πολιτικούς και ψυχολογικούς μανδύες. Το γυναικείο στήθος. Αλήθεια, πόσα πράγματα έχουν αλλάξει απο το 1894 όταν ο Halsted παρουσίαζε τους πρώτους πενήντα ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε "πλήρη επέμβαση" όπως ο ίδιος την χαρακτήριζε. Η ριζική μαστεκτομή, αυτή η τόσο ακρωτήριαστικη επέμβαση χρησιμοποιήθηκε τα επόμενα 80 χρόνια, για τη θεραπεία κάθε κακοήθειας μαστού ανά τον κόσμο.

Μέχρι να φτάσουμε στον Umberto Veronesi πατέρα της σύγχρονης χειρουργικής μαστού, ο οποίος προκάλεσε την τότε πανεπιστημιακή και χειρουργική κοινότητα προτείνοντας την τεταρτεκτομή ως θεραπεία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μεγέθους του όγκου. Στρέφοντας έτσι την έννοια της χειρουργικής μαστού, απο την ριζική στην όσο το δυνατόν λιγότερο τραυματική και επιζήμια για την γυναίκα. Πάντα βέβαια προσφέροντας τα ίδια ποσοστά επιβίωσης στην 5ετια.


ΠΡΟΛΗΨΗ
Η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του μαςτου εξαρτάται απο πολλούς παράγοντες. Κατα την διάρκεια των ετών έχουν προταθεί πολλαπλά μαθηματικά μοντέλα τα οποία προσπαθούν να υπολογίσουν τους παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης του. Θα ήταν ανώφελο να αρχίσουμε να αναφέρουμε μοντέλα όπως του GAIL η των Tyler Guzick τα οποία περισσότερο μπερδεύουν τον απλό αναγνώστη παρά τον διευκολύνουν να καταλάβει την πολυπλοκότητα καθώς και την πολυπαραγοντικοτητα του καρκίνου του μαστού.

Είναι σημαντικό να διατηρήσουμε στο μυαλό μας δυο πράγματα:

• Το φύλο, η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, οι καλοήθεις βλάβες με ατυπία στην ιστολογική εξέταση, το μη διηθητικό καρκίνωμα (πόρογενες ή λοβιακό) αποτελούν κύριους παράγοντες κινδύνου.

• Ο ετήσιος έλεγχος δια μέσου μαστογραφίας και υπερήχου (σε γυναίκες ηλικίας άνω των 40 ετών) καθώς και η ψηλάφηση είτε απο τις ίδιες τις γυναίκες είτε απο ειδικό ιατρό έχει συμβάλλει σημαντικά στην μείωση της συχνότητας παρουσίας καρκίνου του μαστού στη κοινωνία μας.

Η μαστογραφία ανιχνεύει περίπου 8 καρκίνους μαςτου ανα 1000 γυναίκες που ελέγχονται για πρώτη φορά. Οι επακόλουθοι έλεγχοι ανιχνεύουν 2 η 3 νέες η τυχαίες περιπτώσεις ανα 1000 ελεγχόμενες γυναίκες.

Ο σκοπός κάθε προγράμματος ελέγχου είναι να βρεθεί η νόσος μετά την έναρξή της αλλά πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων. Η υπερκείμενη αρχή της στρατηγικής ελέγχου είναι ότι η πρωιμότερη ανίχνευση θα μειώσει τα ποσοστά θνησιμότητας και νοσηρότητας. Για γυναίκες άνω των 40 ετών η σημασία της μαστογραφίας ελέγχου σε ετήσια βάση αναδυκνύεται σε όλες τις τυχαιοποιημένες μελέτες απο την δεκαετία του ’80 και έπειτα σε έναν αριθμό που ξεπερνά τις 600.000. Οι μελέτες αυτές δείχνουν μείωση κατά 27% των θανάτων στον ελεγχόμενο πληθυσμό, σε σχέση με τις μη έλεγχομενες γυναίκες.

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
Τι είναι το BIRADS

O συνεργάτης Ακτινολόγος μας ο οποίος θα εκτιμήσει την μαστογραφία σας θα κατηγοριοποίησει τα αποτελέσματα του σε μια κλίμακα από το 0 έως το 6. Αυτό το σύστημα BIRADS( breast imaging reporting and data system) αποτελεί μια παγκόσμια, κοινή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ χειρουργών και απεικονιστών ιατρών.

Τι σημαίνει κάθε αριθμός,

«0». Ορισμός: επιπλέον απεικονιστικές κλινικές εξετάσεις είναι αναγκαίες και / η σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις. Τι σημαίνει: ο Ακτινολόγος μπορεί να είδε κάτι ύποπτο, αλλά δεν ήταν βέβαιος και χρειάζονται περισσότερες εξετάσεις . Μπορεί επίσης να είναι σημαντική η σύγκριση με προηγούμενες μαστογραφίες.

«1» ορισμός: αρνητική εξέταση. Τι σημαίνει: δεν υπάρχει συγκεκριμένη ανωμαλία να αναφερθεί. Τίποτα ύποπτο δεν βρέθηκε.

«2» ορισμός: καλοήθη ευρήματα. Τι σημαίνει: επίσης αρνητικός μαστογραφικός ελεγχος( δεν υπάρχουν σημεία κακοήθειας). Διασφαλίζει ότι όσοι κοιτάξουν τον μαστογραφικό σας έλεγχο δε θα μεταφράσουν τα καλοήθη ευρήματα ως ύποπτα. Θα πρέπει να καταγράφονται πάντοτε στο ιστορικό σας για μελλοντική χρήση.

«3» ορισμός: πιθανώς καλοήθη ευρήματα. Τι σημαίνει: συνίσταται επανέλεγχος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τα ευρήματα σε αυτή τη κατηγορία, έχουν μεγάλη πιθανότητα (>98%) να είναι καλοήθη. Θα χρειαστείτε πιθανότατα επανέλεγχο με επανεξέταση σε 6 μήνες μέχρι ένα χρονικό διάστημα το οποίο θεωρούμε ότι είναι ασφαλές για να «σταθεροποιηθούν» οι αλλοιώσεις ( συνήθως τουλάχιστον 2 έτη).

«4» ορισμός: ύποπτη ανωμαλία. Τι σημαίνει: η περιοχή χρήζει βιοψίας. Τα ευρήματα αν και δεν είναι κατηγορηματικά υπέρ κακοήθειας, ανησυχούν τον απεικονιστή ιατρό ο οποίος μας προτείνει έμμεσα χειρουργική βιοψία. Το εύρος υποψίας μας σε αυτή τη κατηγορία είναι ιδιαίτερα μεγάλο για αυτό τείνω να ξεχωρίζω περαιτέρω την κατηγορία αυτή σε 3 επιπλέον επίπεδα. 4a : χαμηλής υποψίας κακοήθειας 4b: μέτριας υποψίας κακοήθειας 4c: υψηλής υποψίας αλλά όχι τόσο υψηλής που να θεωρείται κατηγορία 5.

«5» ορισμός: υψηλής υποψίας καρκίνου. Τι σημαίνει: επιπλέον δραστικά μέτρα πρέπει να ληφθούν. Η πιθανότητα κακοήθειας πλησιάζει το 95% χρήζει επέμβασης.

«6» ορισμός: βιοψία η οποία αναδυκνύειται κακοήθεια.τι σημαίνει: χρήζει χειρουργικής επέμβασης.

ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΣΕ ΥΠΟΠΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ
• Μικροαποτιτανώσεις. Πρόκειται για μη ψηλαφητές συρρέουσες ή μεμονωμένες αλλοιώσεις του μαστού που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Αποτελούν ιδιαίτερο κλινικό πρόβλημα μιας και συνιστούν στη πραγματικότητα προδιαθεσικο παράγοντα ανάπτυξης κακοήθειας εφόσον εμπεριέχουν ύποπτα χαρακτηριστικά.. Όταν αυτά αναγνωριστούν απο τον συνεργάτη ακτινολόγο μας στην μαστογραφία ελέγχου θεωρούμε ότι η χειρουργική βιοψία τους αποτελεί τον ενδεδειγμένο έλεγχο.. Είναι μια επέμβαση ρουτίνας ολιγόλεπτης διάρκειας όπου ο ασθενής μας λαμβάνει εξιτήριο την ίδια ημέρα.

• Κύστεις. Συνήθως γεμάτες υγρό. Ανακαλύπτονται γενικά κατα την φυςικη εξεταςη και επιβεβαιώνονται με το υπερηχογράφημα η παρακεντηςη. Μια ψηλαφητη Κυστη αναπτύσσεται σε τουλάχιστον 1 σε κάθε 14 γυναίκες. Το 50% των κυστων είναι πολλαπλές η υποτροπιαζουσες. Αναμφισβήτητα επηρεάζονται απο τις ωοθηκικες ορμόνες, γεγονός που εξηγεί την αιφνίδια εμφάνιση τους κατα την διάρκεια του εμμηνορρυσιακου κύκλου, και την αυτόματη υποχώρηση τους με το τέλος της εμμηνου ρυσης. Στην διεθνή βιβλιογραφία έχουν αναφερθεί ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά καρκίνου σε αναρροφησεις κυστεων(0,1%) . Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι οι γυναίκες με μεγάλες κύστεις έχουν διπλάσιο ως τετραπλάσιο κίνδυνο, απο τις αντίστοιχης ηλικίας, γυναίκες χωρίς κύστεις, να αναπτύξουν κακοήθεια.

• Ινοαδένωμα. Καλοήθης όγκος που αποτελείτε απο στρώματικα και επιθηλιακα στοιχεία του μαςτου. Είναι ο δεύτερος πιο συχνός μονήρης όγκος και ο πιο συχνός σε γυναίκες νεότερες των 30 ετών. Κλινικά εμφανίζονται ως σκληροί, όγκοι, πιθανότατα μονήρης. Αδρως, περιβάλλονται πλήρως απο κάψα με λεία όρια. Αν και δεν θεωρείται ότι έχουν κακοήθες δυναμικό, τα επιθηλιακα κύτταρα φαίνεται ότι κινδυνεύουν να εξαλλαγουν. Έχουν αναφερθεί περισσότερα απο 200 διηθητικά και μη καρκινώματα σε προϋπάρχοντα ινοαδενωματα απο το 1985. Τα περισσότερα απο αυτα(=50%) είναι λοβιακα. Σε μια γυναίκα στην εφηβεία ή στα 30, με τυπικό ινοαδενωμα στην φυσική και απεικονιστική εξέταση η συμβουλή μου θα ήταν αυτή της απλής παρακολούθησης. Σε μια γυναίκα όμως άνω των 50 πρωτοδιαγνωσμενο η με άτυπα χαρακτηριστικά η θεραπεία του είναι η ίδια με αυτή κάθε άγνωστης μονήρους μάζας του μαςτου. Οι αισθητικές τομές με περιθηλαια προσπέλαση αποτελούν τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες τεχνικές.

• Θήλωμα. Τα μονήρη ενδοπορικά θηλώματα είναι αληθείς πολύποδες του επιθηλίου που καλύπτει τους μαζικούς πόρους. Τα μονήρη εντοπίζονται κάτω απο την αλω στις περισσότερες περιπτώσεις, αντίθετα έχουν αναφερθεί στην διεθνή βιβλιογραφία πολλαπλά θηλώματα με περισσότερο περιφερική εντόπιση. Γενικά οι βλάβες αυτές είναι μικρότερες απο 1 εκ. Συχνά παρουσιάζονται με έκκριση αίματος απο την θηλή. Η θεραπεία τους είναι η ολική αφαίρεση τους με τομή πέριξ της θηλαιας αλω. Είναι σημαντικό να μη συγχέεται ο συνήθως χρησιμοποιούμενος όρος θηλωματωση. Αυτή αναφέρεται στην επιθηλιακη υπερπλασία που συνήθως εμφανίζεται σε νεότερες γυναίκες η συνοδεύεται με ινοκυστικες αλλοιώσεις.

• Σκληρυντικές βλάβες. Σκληρυντική αδένωση. Μπορεί να μιμείται ιστολογικα και κλινικά το καρκίνωμα. Μπορεί να υπάρχει εναπόθεση ασβεστίου. Είναι η συχνότερη παθολογική διάγνωση σε ασθενείς που υποβάλλονται σε κατευθυνόμενη με βελόνα βιοψια των μικροαποτιτανωσεων. Είναι συχνές και δεν έχουν κακοήθες δυναμικό.

• Ακτινωτή ουλή. Σπανιως μεγαλύτερη του 1 εκ. Μπορεί να προκαλέσουν πτυχώσεις του δέρματος. Η βιοψια συνίσταται πάντα. Αν και αυτές οι βλάβες είναι καλοήθης, μελέτες αποκαλύπτουν ότι οι γυναίκες με ιστορικό ακτινωτων ούλων έχουν κίνδυνο καρκίνου του μαςτου τουλάχιστον διπλάσιο, υποδεικνύοντας ότι η διάγνωση αυτή είναι ένας μέτριος παράγοντας κινδύνου.
ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΜΑΣΤΟΥ
Το μέλλον της Χειρουργικής μαστού αποτελούν οι Ογκοπλαστικές τεχνικές.



Ογκολογικά σωστές επεμβάσεις οι οποίες είναι παράλληλα και αισθητικά αποδεκτές. Προσωπικά τις θεωρώ επεμβάσεις οι οποίες όχι μόνο σώζουν, αλλά δίνουν κιόλας ΖΩΗ.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για εμένα η με κάθε κόστος προσπάθεια διατήρησης του γυναικείου στήθους. Η υγεία βάσει του διεθνούς οργανισμού υγείας(WHO) δεν είναι μόνο η απουσία σωματικής νόσου αλλά και ψυχικής. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ο ασθενής να εξέρχεται από ένα ογκολογικό χειρουργείο και να συνεχίζει να αναγνωρίζει στο σώμα της την ίδια, να αγαπάει αυτό που βλέπει και να μην της προκαλεί άγχος ή απέχθεια και χαμηλή αυτοπεποίθηση.

Οι εποχές όπου ο χειρουργός μαστού απλώς αφαιρούσε μια βλάβη έχουν προ πολλού περάσει. Κάθε χειρουργός μαστού θα πρέπει να γνωρίζει και να εκτελεί εφόσον ζητηθεί συγκεκριμένες αρχές χειρουργικής (πλαστικής χειρουργικής θα έλεγα) μετά από μελέτη της θέσης και έκταση της βλάβης.

Ο κλάδος αυτός της χειρουργικής μαστού ονομάζεται ογκοπλαστική. Πόσα είδη όμως επεμβάσεων ογκοπλάστικής υπάρχουνꓼ

Σε γενικές γραμμές τις χωρίζουμε σε επεμβάσεις 1ου επιπέδου όπου η εκτομή αφορά λιγότερο από το 20% του συνολικού όγκου μαστού και 2ου επιπέδου όταν η εκτομή αφορά από το 20% έως το 50% και είναι αυτές οι επεμβάσεις οι οποίες γλυτώνουν μια ασθενή από μια πιθανή μαστεκτομή. Ανάλογα με τη θέση του όγκου αλλά και το μέγεθος του στήθους υπάρχουν προφανώς και διαφορετικές τεχνικές.

Στις επεμβάσεις αυτές ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι αν και δεν έχουμε μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες είναι ογκολογικά ασφαλείς συνδυάζονται πάντα με ακτινοθεραπεία, μιας και διατηρείται ο μαστός και το αποτέλεσμα πρέπει να είναι της αρεσκείας του ασθενούς και όχι του χειρουργού.

Ο χειρουργός σας δεν είναι ο Θεός επί γης. ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΑ δεν θα πρέπει να είναι αυτός που θα σας λέει τι θα κάνετε στο σώμας σας. Κάθε γυναίκα θα πρέπει να αναζητά το καλύτερο ογκολογικό αλλά και αισθητικό αποτέλεσμα ενώ συννάμα θα πρέπει να είναι πάντα ενήμερη για την επέμβαση στην οποία θα υποβληθεί, τις τομές που θα έχει, πιθανές επιπλοκές που θα βρει μπροστά της αλλά και τον χρόνο νοσηλείας της. Αποτελεί στόχο μου η γυναίκα να επιλέγει ΜΟΝΗ ΤΗΣ μέσα από μια διαδικασία όπου θα έχει ακούσει όλα τα στοιχεία,όλους τους αριθμούς και ότι γνωρίζουμε από μελέτες (υφηλό ή χαμηλό επίπεδο στοιχείων- level of evidence-) την επέμβαση που θα ήθελε να ακολουθήσει.

Η διαδικάσια αυτή ονομάζεται ΛΗΨΗ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ σεβόμενος πάντα το γυναικείο σώμα αλλά και την υπόσταση κάθε ασθενούς μου ξεχωριστά ως μοναδική και ιδιαίτερη οντότητα η οποία είναι σε θέση να αποφασίζει η ίδια για το σώμα της.